Bệnh thủy đậu, dù là một bệnh lý lành tính phổ biến ở trẻ em, nhưng lại trở thành một “mối đe dọa” cực kỳ nguy hiểm nếu xảy ra trong thai kỳ. Thủy đậu khi mang thai không chỉ khiến sức khỏe của người mẹ suy giảm nghiêm trọng mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây dị tật bẩm sinh cho thai nhi tùy theo từng mốc thời điểm nhiễm bệnh. Việc hiểu rõ cơ chế lây lan, dấu hiệu nhận biết và cách dự phòng sớm là chìa khóa để bảo vệ một thai kỳ khỏe mạnh.
1. Bệnh thủy đậu là gì và lây lan như thế nào?
Bệnh thủy đậu do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra. Đây là loại virus có khả năng lây lan cực kỳ nhanh chóng qua hai con đường chính:
-
Đường hô hấp: Virus có trong các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện.
-
Tiếp xúc trực tiếp: Virus lây lan khi mẹ bầu chạm vào các nốt mụn nước, chất dịch từ bọng nước của người đang nhiễm bệnh.
Thời gian ủ bệnh của thủy đậu khá dài, thường kéo dài khoảng 2 tuần trước khi các nốt đậu đầu tiên xuất hiện. Điều này khiến mẹ bầu đôi khi vô tình tiếp xúc với nguồn bệnh mà không hề hay biết.
2. Những nguy cơ đáng ngại cho mẹ bầu khi nhiễm thủy đậu
Phụ nữ mang thai có hệ miễn dịch nhạy cảm hơn người bình thường, do đó virus VZV khi tấn công sẽ gây ra những biến chứng nặng nề hơn:
-
Nguy cơ viêm phổi: Theo các thống kê lâm sàng, thai phụ nhiễm thủy đậu có nguy cơ bị viêm phổi do virus từ 10 – 20%. Đây là một con số không hề nhỏ.
-
Tỷ lệ tử vong cao: Trong số những mẹ bầu bị biến chứng viêm phổi do virus thủy đậu, nếu không được cấp cứu và điều trị tích cực, nguy cơ tử vong có thể lên tới 40%.
-
Sức đề kháng suy kiệt: Các cơn sốt cao, đau nhức và tình trạng bội nhiễm tại các nốt bọng nước khiến mẹ bầu dễ bị kiệt sức, ảnh hưởng đến khả năng nuôi dưỡng thai nhi.
3. Ảnh hưởng của thủy đậu lên thai nhi theo từng giai đoạn
Mức độ ảnh hưởng của thủy đậu khi mang thai lên bé yêu phụ thuộc rất lớn vào tuổi thai tại thời điểm mẹ nhiễm virus:
3.1. Giai đoạn 3 tháng đầu (Đặc biệt tuần 8 – 12)
Đây là giai đoạn hình thành các cơ quan quan trọng. Nguy cơ thai nhi bị Hội chứng thủy đậu bẩm sinh ở thời điểm này là khoảng 0.4%. Các biểu hiện thường gặp bao gồm:
-
Sẹo da (vết sẹo lồi lõm đặc trưng).
-
Tật đầu nhỏ, ảnh hưởng đến sự phát triển của não bộ.
-
Các bệnh lý về mắt như võng mạc, đục thủy tinh thể bẩm sinh.
-
Thai nhẹ cân, kém phát triển trong tử cung.
3.2. Giai đoạn 3 tháng giữa (Đặc biệt tuần 13 – 20)
Đây là thời điểm nguy hiểm nhất cho thai nhi. Nguy cơ mắc Hội chứng thủy đậu bẩm sinh tăng lên tới 2%. Virus lúc này tác động mạnh mẽ đến hệ thần kinh và sự phát triển của các chi.
3.3. Giai đoạn sau 20 tuần
Sau tuần thứ 20, virus thường ít gây ra các dị tật hình thái nặng nề. Tuy nhiên, nếu mẹ bị thủy đậu trong vòng 5 ngày trước sinh đến 2 ngày sau sinh, bé sinh ra có nguy cơ bị thủy đậu sơ sinh cực kỳ nguy hiểm vì chưa có đủ kháng thể từ mẹ truyền sang.
4. Cách xử trí khi mẹ bầu nghi ngờ nhiễm thủy đậu
Nếu lỡ tiếp xúc với người bệnh hoặc xuất hiện các nốt bọng nước, mẹ bầu cần bình tĩnh và thực hiện các bước sau theo hướng dẫn y khoa:
-
Nghỉ ngơi và bổ sung dinh dưỡng: Nghỉ ngơi tuyệt đối, uống nhiều nước (nước lọc, nước ép trái cây) để hạ nhiệt và bù dịch.
-
Vệ sinh thân thể: Giữ các nốt bọng nước sạch sẽ, khô thoáng. Tuyệt đối không làm vỡ các nốt này để tránh nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn.
-
Tiêm kháng thể dự phòng (VZIG): Đây là biện pháp can thiệp quan trọng nhất. Mẹ bầu cần được tư vấn tiêm kháng thể VZIG để dự phòng biến chứng viêm phổi nặng cho mẹ.
-
Chăm sóc trẻ sơ sinh: Nếu mẹ nhiễm bệnh sát ngày sinh, trẻ sau khi chào đời cần được tiêm ngay VZIG để bảo vệ tính mạng.
5. Biện pháp dự phòng “vàng” cho một thai kỳ bình an
Bác sĩ khuyến cáo các chị em nên chủ động phòng ngừa thủy đậu từ sớm:
-
Tiêm chủng trước mang thai: Đây là cách bảo vệ 100%. Phụ nữ nên tiêm vắc-xin thủy đậu từ bé hoặc ít nhất 4 tuần (1 tháng) trước khi có kế hoạch mang thai. Tuyệt đối không tiêm vắc-xin thủy đậu khi đã mang thai.
-
Tránh tiếp xúc nguồn bệnh: Trong suốt thai kỳ, hãy hạn chế đến những nơi đang có dịch hoặc tiếp xúc với người đang có triệu chứng sốt, nổi mụn nước.
-
Giữ vệ sinh cá nhân: Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, súc miệng nước muối và giữ cho môi trường sống thông thoáng, sạch sẽ.
-
Kiểm tra tình trạng miễn dịch: Nếu không nhớ mình đã từng bị thủy đậu hay đã tiêm phòng chưa, bạn có thể thực hiện xét nghiệm kháng thể tại các cơ sở y tế uy tín.
6. Tại sao mẹ bầu nên chọn đồng hành cùng Phòng khám 88B?
Quản lý một thai kỳ có nguy cơ nhiễm virus như thủy đậu đòi hỏi bác sĩ phải có kinh nghiệm và sự nhạy bén trong chẩn đoán. Chị em tin tưởng lựa chọn Phòng khám 88B vì:
✅ Chuyên môn cao: Bác sĩ Nguyễn Dương Diệp trực tiếp thăm khám, đánh giá mức độ nguy cơ và hướng dẫn phác đồ xử trí kịp thời.
✅ Sàng lọc thai nhi kỹ lưỡng: Nếu mẹ nhiễm bệnh trong giai đoạn nhạy cảm, phòng khám hỗ trợ siêu âm hình thái chuyên sâu để tầm soát các dấu hiệu của hội chứng thủy đậu bẩm sinh.
✅ Tư vấn tận tâm: Bác sĩ luôn sẵn lòng giải đáp mọi lo lắng của mẹ về việc dùng thuốc và tiêm kháng thể sao cho an toàn nhất.
Kết luận: Thủy đậu khi mang thai là một thử thách lớn, nhưng với sự tiến bộ của y học hiện đại và sự theo dõi sát sao từ bác sĩ chuyên khoa, mẹ hoàn toàn có thể kiểm soát tình hình. Hãy chủ động tiêm phòng và thăm khám định kỳ để hành trình đón con yêu luôn trọn vẹn.
🏥 BÁC SĨ NGUYỄN DƯƠNG DIỆP – KHOA D4 BV PHỤ SẢN HÀ NỘI
📍 Phòng khám 88B: 158B Phùng Hưng, Hà Đông, Hà Nội.
📞 Hotline đặt lịch: 0876.888.555
⚠️ Zalo tư vấn: 0967.522.666 (Bác sĩ Diệp) (Lưu ý: Phòng khám làm việc các ngày trong tuần, trừ Thứ 6)